डोळ्याला दिसत असलं तरी दृष्टी निरोगी नसते !
जागतिक दृष्टी दिनविशेष
०००आपली दृष्टी ही आयुष्यभराची संपत्ती आहे. मात्र डोळ्यांचे अनेक आजार सुरुवातीला कोणतीही ठळक लक्षणे न देता दृष्टीला हळूहळू नुकसान पोहोचवू शकतात. त्यामुळे “दिसतंय ना, मग तपासणी कशाला?” हा गैरसमज दूर होणे गरजेचे आहे. जागतिक दृष्टी दिनाच्या निमित्ताने डोळ्यांच्या आरोग्याकडे गांभीर्याने पाहण्याची गरज आहे.०००
अनेकजण डोळ्यांना दिसते आहे तर आपली दृष्टी उत्तम आहे, असा समज करून घेतात. पण सगळ्यांनी वेळोवेळी नेत्रतपासणी करून घेण्याची गरज आहे. विशेषतः काचबिंदू (Glaucoma), मधुमेहामुळे होणारी डायबेटिक रेटिनोपॅथी आणि मुलांमधील वाढता मायोपिया (दूरदृष्टीदोष) या तीन समस्यांकडे विशेष लक्ष देणे आवश्यक आहे.
काचबिंदू :
दृष्टीचा ‘सायलेंट किलर’काचबिंदू हा असा आजार आहे की सुरुवातीच्या टप्प्यात अनेक रुग्णांना कोणतीही तक्रार जाणवत नाही. डोळ्यातील दाब वाढणे, ऑप्टिक नर्व्हला होणारे नुकसान आणि हळूहळू कमी होणारी दृष्टी यामुळे हा आजार गंभीर ठरू शकतो.महत्त्वाचे म्हणजे काचबिंदूमुळे एकदा गेलेली दृष्टी परत मिळवता येत नाही. मात्र आजाराचे लवकर निदान झाले आणि योग्य उपचार सुरू केले तर पुढील दृष्टीहानी मोठ्या प्रमाणात टाळता येऊ शकते.विशेषतः वयाच्या ४० वर्षांनंतर नियमित नेत्रतपासणी, तसेच कुटुंबात काचबिंदूचा इतिहास असल्यास अधिक जागरूकता आवश्यक आहे. केवळ चष्म्याचा नंबर तपासणे पुरेसे नसून डोळ्यांचा दाब, ऑप्टिक नर्व्ह आणि आवश्यकतेनुसार इतर तपासण्याही करणे महत्त्वाचे आहे.
मधुमेह आणि डोळे :
“दिसतंय” म्हणजे रेटिना सुरक्षित आहे असे नाहीमधुमेहाचा परिणाम शरीरातील अनेक अवयवांवर होतो आणि डोळ्यांची रेटिनाही त्याला अपवाद नाही. डायबेटिक रेटिनोपॅथी सुरुवातीच्या अवस्थेत कोणतीही लक्षणे न देता विकसित होऊ शकते.अनेकदा रुग्ण म्हणतात, “मला व्यवस्थित दिसतंय, मग डोळ्यांची तपासणी कशाला?” परंतु रेटिनामध्ये बदल सुरू झालेले असू शकतात, जरी दृष्टी सामान्य वाटत असली तरी.म्हणून मधुमेह असलेल्या प्रत्येक व्यक्तीने डॉक्टरांच्या सल्ल्यानुसार नियमित डोळ्यांची, विशेषतः रेटिनाची तपासणी करून घेणे आवश्यक आहे. रक्तातील साखर आणि रक्तदाब नियंत्रणात ठेवणे, तसेच वेळेवर उपचार घेणे, दृष्टीचे संरक्षण करण्यासाठी महत्त्वाचे आहे.मुलांमधील वाढता मायोपिया : आजचा चष्मा, उद्याच्या डोळ्यांचे आरोग्यआजच्या डिजिटल युगात मुलांमध्ये मायोपिया म्हणजे दूरच्या वस्तू स्पष्ट न दिसणे ही समस्या वाढताना दिसत आहे. मोबाईल, टॅबलेट, संगणक आणि इतर जवळच्या कामासाठी स्क्रीनचा वाढता वापर, तसेच घराबाहेर खेळण्यासाठी कमी मिळणारा वेळ, यामुळे मुलांच्या डोळ्यांच्या आरोग्याबाबत पालकांनी अधिक जागरूक राहणे आवश्यक आहे.मुलाला वर्गातील फळा दिसत नाही, दूरच्या वस्तूंकडे पाहताना डोळे बारीक करावे लागतात, टीव्हीच्या जवळ बसण्याची सवय लागते किंवा वारंवार डोकेदुखी होते, अशा लक्षणांकडे दुर्लक्ष करू नये.मायोपिया लवकर ओळखणे आणि त्याची योग्य तपासणी करणे महत्त्वाचे आहे. काही मुलांमध्ये मायोपिया वेगाने वाढू शकतो आणि जास्त मायोपियामुळे भविष्यात रेटिनाशी संबंधित गुंतागुंतीचा धोका वाढू शकतो. त्यामुळे नियमित नेत्रतपासणी, योग्य चष्मा आणि डॉक्टरांच्या सल्ल्यानुसार मायोपिया-कंट्रोलच्या उपाययोजना करणे आवश्यक आहे.
दृष्टी सुरक्षित ठेवण्यासाठी एक छोटासा संकल्पकाचबिंदू, डायबेटिक रेटिनोपॅथी आणि मायोपिया या तिन्ही समस्यांमध्ये एक गोष्ट समान आहे—लवकर निदान आणि योग्य वेळी घेतलेली काळजी दृष्टीच्या संरक्षणात महत्त्वाची भूमिका बजावते.म्हणूनच, डोळ्यांची तपासणी ही फक्त दृष्टी कमी झाल्यावर करण्याची गोष्ट नाही. वय, कौटुंबिक इतिहास, मधुमेह, उच्च रक्तदाब, चष्म्याचा नंबर आणि इतर जोखमींनुसार नियमित नेत्रतपासणी करून घेणे आवश्यक आहे.या जागतिक दृष्टी दिनी एक संकल्प करूया—“दृष्टी कमी होण्याची वाट पाहणार नाही;डोळ्यांची तपासणी वेळेवर करू आणि आपल्या कुटुंबाची दृष्टी सुरक्षित ठेवू.”निरोगी डोळे, स्पष्ट दृष्टी आणि सुरक्षित भविष्य—हीच खरी दृष्टीची काळजी!-
डॉ. शुभ्रा अग्रवाल ,मोबाईल – ७७०९९७७९२७
